Saxenda (liraglutide) bij de behandeling van obesitas

Wat is Saxenda en hoe werkt het in het lichaam?

Saxenda bevat de werkzame stof liraglutide, die behoort tot de groep GLP-1-receptoragonisten. Het medicijn werkt door het effect van het lichaamseigen darmhormoon GLP-1 (glucagon-like peptide-1) na te bootsen, wat helpt bij het reguleren van eetlust en verzadiging.

GLP-1 komt van nature vrij uit de dunne darm tijdens een maaltijd en signaleert aan de hersenen dat het lichaam van energie is voorzien. Het hormoon heeft echter een korte halfwaardetijd en wordt snel afgebroken in het lichaam. Liraglutide is een synthetische analoog die is aangepast om een langere werkingsduur te hebben, wat een effect gedurende de dag en toediening eenmaal daags mogelijk maakt.

Liraglutide werkt onder andere centraal door GLP-1-receptoren in onder meer de hypothalamus te activeren, wat kan leiden tot minder honger en een verhoogd verzadigingsgevoel. De behandeling kan daardoor bijdragen aan een verminderde energie-inname.

Wie kan Saxenda voorgeschreven krijgen voor overgewicht?

Medicijnen voor gewichtsbehandeling, zoals Saxenda, kunnen worden overwogen bij volwassenen met een Body Mass Index (BMI) ≥30, of bij een BMI ≥27 in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde complicatie, zoals prediabetes of diabetes type 2, hypertensie, dyslipidemie of obstructieve slaapapneu.

Saxenda is goedgekeurd voor gebruik bij volwassenen en kan ook worden gebruikt voor gewichtsbeheersing bij jongeren vanaf 12 jaar, na een individuele medische beoordeling.

Farmacologische behandeling is gericht op het behandelen van obesitas als een chronische ziekte en het verminderen van het risico op vervolgaandoeningen. Het wordt gebruikt als aanvulling op leefstijlinterventies.

Het voorschrijven wordt altijd voorafgegaan door een individuele medische beoordeling. De arts houdt rekening met je medische voorgeschiedenis, eerdere pogingen tot gewichtsverlies en relevante testresultaten om te bepalen of de behandeling geschikt is.

Zo wordt liraglutide toegediend: oplossing in een voorgevulde injectiepen

Saxenda wordt eenmaal daags toegediend als een subcutane injectie met een voorgevulde injectiepen, wat zelftoediening thuis mogelijk maakt na instructie van een zorgverlener.

Het medicijn wordt in het onderhuidse vetweefsel toegediend en mag niet in een spier of bloedvat worden geïnjecteerd. Aanbevolen injectieplaatsen zijn de buik (op afstand van de navel), de voorzijde van de bovenbenen of de achterkant van de bovenarm. Het is belangrijk om de injectieplaats tussen de doses af te wisselen om het risico op lokale huidirritatie te verminderen.

De injectie kan onafhankelijk van maaltijden en op elk moment van de dag worden gegeven, maar moet elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip worden ingenomen om een gelijkmatig effect van het medicijn te behouden.

Je krijgt instructies van een arts of verpleegkundige over hoe de injectiepen moet worden gebruikt en hoe de dosis moet worden ingesteld.

Andere medicijnen in dezelfde behandelcategorie, zoals semaglutide (Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro), worden gewoonlijk eenmaal per week toegediend, wat verschilt van de dagelijkse dosering van liraglutide.

Dosering en principes voor opbouw

De behandeling met Saxenda begint met een lage startdosis die vervolgens over een periode van enkele weken stapsgewijs wordt verhoogd om het maag-darmkanaal van het lichaam aan het medicijn te laten wennen. De startdosis is gewoonlijk 0,6 mg per dag gedurende ten minste één week, waarna de dosis wordt verhoogd met 0,6 mg met tussenpozen van ten minste één week tot 3,0 mg per dag.

De geleidelijke opbouw vergroot de tolerantie in de loop van de tijd. Tijdens de gehele opbouwfase monitort je zorgverlener je symptomen en wordt de dosis aangepast naar behoefte.

Voor kinderen en jongeren onder de 18 jaar wordt een vergelijkbaar doseringsschema gebruikt met een maximaal aanbevolen dosis van 3,0 mg per dag.

Verwachte resultaten als je Saxenda gebruikt

In klinische studies heeft behandeling met liraglutide een gemiddeld gewichtsverlies laten zien van ongeveer 4-6 procent van het lichaamsgewicht na één jaar behandeling, wanneer het medicijn wordt gecombineerd met leefstijlmaatregelen zoals veranderingen in voeding en lichamelijke activiteit.

Zelfs een matig gewichtsverlies heeft klinisch relevante gezondheidseffecten aangetoond. Een gewichtsvermindering van ongeveer 5-10 procent kan bijdragen aan een verbeterde bloedsuikerspiegelcontrole, verlaagde bloeddruk en gunstige effecten op de bloedvetten, wat gezamenlijk het cardiometabool risico vermindert.

Het behandelresultaat varieert per individu en sommige patiënten bereiken een groter gewichtsverlies dan het gemiddelde. Om het best mogelijke effect te bereiken, wordt aanbevolen de behandeling te combineren met langdurige veranderingen in dieet en lichamelijke activiteit.

Veelvoorkomende bijwerkingen en hoe je deze kunt verlichten

De meest voorkomende bijwerkingen bij behandeling met Saxenda zijn misselijkheid, diarree, obstipatie en hoofdpijn. Deze treden meestal op aan het begin van de behandeling of bij een dosisverhoging en zijn gewoonlijk mild tot matig van aard. De klachten hebben de neiging in de loop van de tijd af te nemen naarmate het lichaam aan de behandeling gewend raakt.

Liraglutide beïnvloedt het maag-darmkanaal, onder meer door de maaglediging te vertragen, wat kan bijdragen aan misselijkheid en een vroeg verzadigingsgevoel. Grotere maaltijden kunnen in sommige gevallen de symptomen verergeren.

Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam maar kunnen voorkomen. Deze omvatten pancreatitis (ontsteking van de alvleesklier) en zeldzame allergische reacties. Hypoglykemie kan optreden, vooral bij mensen met diabetes die tegelijkertijd worden behandeld met andere bloedsuikerverlagende medicijnen.

Om het risico op klachten te verminderen, kunnen de volgende maatregelen nuttig zijn:

• Eet kleinere porties en stop met de maaltijd bij vroege verzadigingssignalen.
• Vermijd erg vet of zwaar verteerbaar voedsel als je misselijkheid ervaart.
• Zorg voor voldoende vochtinname om obstipatie tegen te gaan.

Bij aanhoudende of uitgesproken bijwerkingen dien je contact op te nemen met een zorgverlener voor beoordeling en eventuele dosisaanpassing. Als je ernstige bijwerkingen ervaart of een overdosering vermoedt, neem dan onmiddellijk contact op met een medische instantie voor hulp en advies.

Waarom krachttraining en eiwitten cruciaal zijn

Om een gezonde lichaamssamenstelling tijdens gewichtsverlies te bevorderen, is het belangrijk om de behandeling te combineren met voldoende eiwitinname en regelmatige krachttraining. Het doel is om spiermassa zoveel mogelijk te behouden terwijl de vetmassa afneemt.

Behandeling met medicijnen kan bijdragen aan een verminderde energie-inname. Bij een energietekort gebruikt het lichaam zowel vet- als spierweefsel als energiebron. Zonder voldoende eiwitinname en spierstimulerende activiteit kan een deel van het gewichtsverlies daarom bestaan uit verlies van spiermassa.

Omdat spiermassa bijdraagt aan het energieverbruik van het lichaam, zal spierverlies het basaal metabolisme verlagen. Dit betekent dat je lichaam in rust minder calorieën verbrandt, wat het moeilijker maakt om het nieuwe gewicht op de lange termijn stabiel te houden. Krachttraining werkt als een signaal aan het lichaam om de musculatuur te behouden, terwijl eiwitten de bouwstenen leveren die nodig zijn om spierweefsel te onderhouden en te herstellen.

Veelgestelde vragen over Saxenda

Wat is het verschil tussen Saxenda en Ozempic/Wegovy?

Saxenda (liraglutide) en Ozempic/Wegovy (semaglutide) zijn beide GLP-1-receptoragonisten van hetzelfde farmaceutische bedrijf (Novo Nordisk A/S), maar ze bevatten verschillende werkzame stoffen en hebben verschillende goedgekeurde toepassingsgebieden.

Saxenda is goedgekeurd voor de behandeling van obesitas en overgewicht en wordt toegediend als een dagelijkse injectie. Ozempic is primair goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2, terwijl Wegovy dezelfde werkzame stof (semaglutide) bevat, maar in een hogere dosis die specifiek is goedgekeurd voor de behandeling van obesitas. Semaglutide wordt eenmaal per week als injectie gegeven.

De verschillen in stof en dosering betekenen ook dat de medicijnen verschillende effectprofielen hebben. In klinische studies heeft semaglutide een groter gemiddeld gewichtsverlies laten zien vergeleken met liraglutide bij de behandeling van obesitas.

In de direct vergelijkende STEP 8-studie, waaraan mensen met obesitas zonder diabetes deelnamen, werd na 68 weken behandeling een gemiddeld gewichtsverlies bereikt van ongeveer 15,8% met semaglutide (2,4 mg/week) vergeleken met 6,4% met liraglutide (3,0 mg/dag). De behandeling met semaglutide was ook geassocieerd met een grotere afname van de energie-inname, en een lager percentage patiënten stopte met de behandeling.

Moet ik de prik elke dag op precies hetzelfde tijdstip nemen?

Het wordt aanbevolen om het medicijn elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in te nemen, omdat dit kan bijdragen aan een gelijkmatig effect en het gemakkelijker maakt om de dosis te onthouden.

Werkt Saxenda zonder te trainen en het dieet aan te passen?

Saxenda kan bijdragen aan gewichtsverlies door de eetlust en verzadiging te beïnvloeden, maar wordt gebruikt als aanvulling op leefstijlmaatregelen zoals dieetveranderingen en lichamelijke activiteit. Voor de beste en meest duurzame resultaten wordt aanbevolen de behandeling te combineren met veranderde eetgewoonten en verhoogde lichamelijke activiteit. Zonder dergelijke maatregelen is het effect in de regel beperkter.

Kom ik aan in gewicht als ik stop met Saxenda?

Wanneer de behandeling met Saxenda wordt beëindigd, stopt het effect van het medicijn op eetlust en verzadiging, wat kan leiden tot meer honger. Dit betekent dat het risico op gewichtstoename toeneemt, vooral als er geen langdurige leefstijlveranderingen zijn doorgevoerd.

Obesitas is een chronische ziekte en velen hebben een langetermijnbehandelstrategie nodig om hun gewichtsverlies te behouden. Dit kan een voortgezette behandeling met medicijnen inhouden, soms in een lagere dosis, in combinatie met duurzame leefgewoonten. Eventuele afbouw of stopzetting van de behandeling dient altijd te gebeuren in overleg met de behandelend zorgverlener.

Hoe lang duurt het voordat de bijwerkingen verdwijnen?

Maag-darmgerelateerde klachten, zoals misselijkheid, komen het meest voor aan het begin van de behandeling en bij een dosisverhoging. Voor de meesten nemen de symptomen geleidelijk af binnen enkele weken naarmate het lichaam zich aan het medicijn aanpast. Hoe snel de klachten overgaan kan echter per individu variëren.

Bronnen

European Medicines Agency (EMA). Saxenda https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/saxenda

Mehta, A., Marso, S.P. & Neeland, I.J. Liraglutide for weight management: a critical review of the evidence. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5358074/

World Health Organization (WHO). Obesity and overweight. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

Koskinas KC et al. Obesity and cardiovascular disease: an ESC clinical consensus statement. European Heart Journal. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39210706/

Rubino DM et al. Effect of Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Daily Liraglutide on Body Weight in Adults With Overweight or Obesity Without Diabetes: The STEP 8 Randomized Clinical Trial. Journal of the American Medical Association. DOI: 10.1001/jama.2021.23619