Rybelsus (semaglutide) bij de behandeling van obesitas

Wat is Rybelsus? GLP-1 in tabletvorm

Rybelsus is een receptplichtig geneesmiddel in tabletvorm dat de werkzame stof semaglutide bevat. Het behoort tot de geneesmiddelengroep van GLP-1-receptoragonisten en werkt door het nabootsen van het lichaamseigen verzadigingshormoon GLP-1 (glucagon-like peptide-1).

Bij voedselinname komt GLP-1 op natuurlijke wijze vrij uit de dunne darm en geeft het een signaal aan de hersenen dat het lichaam van energie is voorzien. Het hormoon heeft echter een zeer korte halfwaardetijd en wordt snel in het lichaam afgebroken door het enzym DPP-4. Semaglutide is structureel aangepast om deze afbraak te weerstaan, wat zorgt voor een langduriger effect op de eetlustregulatie.

Door GLP-1-receptoren in het eetlustcentrum van de hersenen (hypothalamus) te activeren, draagt semaglutide bij aan minder honger en een verhoogd verzadigingsgevoel. Tegelijkertijd wordt ook het maagdarmkanaal beïnvloed door een vertraagde maaglediging, wat leidt tot een langduriger verzadiging na de maaltijd. Deze effecten werken samen om een verminderde energie-inname te vergemakkelijken.

Omdat op peptiden gebaseerde medicijnen normaal gesproken in het maag-darmkanaal worden afgebroken, bevat Rybelsus een absorptieversterkende hulpstof, SNAC (natrium-N-(8-[2-hydroxybenzoyl]amino)caprylaat). Dit maakt het mogelijk dat semaglutide via het maagslijmvlies kan worden opgenomen en in actieve vorm de bloedcirculatie bereikt, waardoor de tabletvorm mogelijk is.

Rybelsus is een geneesmiddel gefabriceerd door Novo Nordisk Scandinavia AB dat is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2.

Wie kan Rybelsus krijgen voor gewichtsverlies?

Rybelsus is goedgekeurd voor de behandeling van volwassenen met diabetes type 2 en wordt gebruikt als aanvulling op voeding en lichaamsbeweging om de bloedsuikercontrole te verbeteren. Rybelsus is niet goedgekeurd voor de behandeling van obesitas, maar artsen kunnen in sommige gevallen zogenaamd off-label gebruik overwegen – dat wil zeggen voorschrijven buiten de goedgekeurde indicatie – bij de beoordeling dat de patiënt de behandeling nodig heeft en er baat bij kan hebben. Bij dergelijk gebruik worden doorgaans dezelfde medische beoordelingsgronden gehanteerd als voor geneesmiddelen die zijn goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, bijvoorbeeld een BMI ≥ 30, of een BMI ≥ 27 met ten minste één gewichtsgerelateerde complicatie (zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2, slaapapneu of verhoogde bloedvetten).

Welke resultaten kan men verwachten bij behandeling met oraal semaglutide?

In klinische studies heeft oraal semaglutide een significant effect aangetoond op gewichtsverlies bij personen met overgewicht en obesitas. Gemiddeld is een gewichtsverlies in de orde van grootte van 10–15 procent van het lichaamsgewicht waargenomen, afhankelijk van de dosis, behandelingsduur en individuele factoren.

Behandeling met oraal semaglutide in doses van 50 mg (OASIS-1) bij volwassenen met overgewicht of obesitas (zonder diabetes type 2) rapporteerde een gemiddeld gewichtsverlies van ca. 15% na 68 weken, vergeleken met ca. 2,4% in de groep die een placebo kreeg.

Het waargenomen gewichtsverlies is vergelijkbaar met resultaten uit studies naar injecteerbaar semaglutide, Wegovy (2,4 mg wekelijks).

Het is echter belangrijk op te merken dat deze resultaten werden behaald in combinatie met gestructureerde leefstijlinterventies, waaronder voedingsadvies en regelmatige lichaamsbeweging. Het geneesmiddel fungeert als een biologische ondersteuning door eetlust en energie-inname te reguleren, terwijl de leefgewoonten in grote mate de uitkomst van de behandeling op de lange termijn bepalen.

Hoe je Rybelsus inneemt

Rybelsus wordt eenmaal daags ingenomen op een nuchtere maag, vóór de eerste maaltijd van de dag. De tablet moet in zijn geheel worden doorgeslikt met een kleine hoeveelheid water (maximaal ongeveer 120 ml). Na inname moet men ten minste 30 minuten wachten voordat men eet, iets anders drinkt of andere medicijnen inneemt.

Correcte toediening is belangrijk voor het effect van het geneesmiddel. De absorptie van semaglutide via het maagslijmvlies is afhankelijk van de absorptieversterkende hulpstof SNAC en is gevoelig voor gelijktijdige voedselinname of vloeistof. Als de tablet wordt ingenomen samen met voedsel, grotere hoeveelheden vloeistof of andere dranken dan gewoon water (bijv. koffie of sap), kan de opname verminderen en het behandelingseffect beïnvloeden.

Rybelsus in plaats van Ozempic of Wegovy – wat is het verschil?

Het belangrijkste verschil tussen Rybelsus, Ozempic en Wegovy is de toedieningsvorm. Rybelsus wordt ingenomen als een dagelijkse tablet, terwijl Ozempic en Wegovy eenmaal per week als subcutane injecties worden toegediend. Alle drie de medicijnen bevatten echter dezelfde werkzame stof: semaglutide.

De verschillen tussen de medicijnen hebben voornamelijk betrekking op de indicatie, dosering en wijze van toediening:

• Wegovy: Wordt gegeven als een wekelijkse injectie. Het is specifiek goedgekeurd en qua dosering aangepast voor de behandeling van obesitas en overgewicht met ten minste één complicatie.
• Ozempic: Wordt gegeven als een wekelijkse injectie. Het is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2.
• Rybelsus: Wordt ingenomen als een dagelijkse tablet en is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2.

Voor patiënten met een uitgesproken angst voor naalden of voor degenen die om praktische redenen moeite hebben met injectiebehandeling of koeling, kan Rybelsus een toegankelijker alternatief vormen. De keuze van de behandeling moet echter altijd gebaseerd zijn op een individuele medische beoordeling.

Veelvoorkomende bijwerkingen en hoe je ermee omgaat

De meest voorkomende bijwerkingen bij de behandeling met Rybelsus zijn gastro-intestinaal van aard en omvatten misselijkheid, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze symptomen zijn een gevolg van het werkingsmechanisme van het geneesmiddel, waarbij de maaglediging wordt vertraagd en de eetlustregulatie wordt beïnvloed. De klachten zijn meestal mild tot matig en nemen doorgaans na verloop van tijd af naarmate het lichaam aan de behandeling gewend raakt.

Maag-darmgerelateerde symptomen treden vooral op aan het begin van de behandeling of in samenhang met een dosisverhoging. Misselijkheid is de meest voorkomende bijwerking en kan deels worden verklaard door het feit dat de maag langzamer leegt dan voorheen.

Door bepaalde maatregelen kunnen de bijwerkingen vaak worden verminderd:

• Pas de portiegroottes aan: Eet kleinere maaltijden en stop de maaltijd bij de eerste verzadigingssignalen.
• Eet langzaam en kauw goed: Dit vergemakkelijkt de spijsvertering en vermindert de belasting van het maag-darmkanaal.
• Vermijd vetrijke en bewerkte voeding: Vetrijk eten vertraagt de maaglediging verder en kan misselijkheid en ongemak verergeren.
• Zorg voor voldoende vochtinname: Dit is vooral belangrijk om obstipatie tegen te gaan en een normale darmfunctie te behouden.

Waarom krachttraining en eiwitten essentieel zijn bij medisch gewichtsverlies

Om een gunstige lichaamssamenstelling tijdens het afvallen te bevorderen, is het belangrijk dat de behandeling wordt aangevuld met voldoende eiwitinname en regelmatige krachttraining. Het doel is primair om de vetmassa te verminderen terwijl de spiermassa behouden blijft.

Voor gewichtsverlies is een energietekort vereist. Bij een energietekort gebruikt het lichaam zowel vet- als spierweefsel als energiebron. Zonder voldoende stimulans bestaat daarom het risico dat een groter deel van het gewichtsverlies bestaat uit het verlies van spiermassa.

Regelmatige krachttraining fungeert als een belangrijk signaal voor het lichaam om de musculatuur te behouden, terwijl een voldoende eiwitinname de bouwstenen levert die nodig zijn om spierweefsel te onderhouden. Samen dragen deze maatregelen bij aan het verbeteren van de lichaamssamenstelling tijdens het afvallen.

Behoud van spiermassa is ook van belang vanuit een metabolisch perspectief, omdat het een rol speelt bij het basale energieverbruik. Een groter verlies van spiermassa kan leiden tot een lager energieverbruik in rust, wat het moeilijker kan maken om het bereikte gewicht op de lange termijn vast te houden.

Tegen deze achtergrond wordt aanbevolen om de eiwitinname gelijkmatig over de maaltijden van de dag te verdelen en om regelmatig krachttraining op te nemen, aangepast aan individuele omstandigheden en vermogen.

Veelgestelde vragen over Rybelsus

Hoeveel valt men af van Rybelsus tabletten?

In klinische onderzoeken, zoals de OASIS-1-studie bij volwassenen met overgewicht of obesitas (zonder diabetes), resulteerde een behandeling met 50 mg oraal semaglutide in een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 15 procent van het lichaamsgewicht over een periode van 68 weken. Resultaten variëren individueel en vereisen veranderde voedings- en bewegingsgewoonten.

Kan men overstappen van Ozempic (injectie) naar Rybelsus (tablet)?

Ja, een overstap tussen semaglutide in injectievorm en tabletvorm kan mogelijk zijn en in sommige gevallen medisch gemotiveerd, bijvoorbeeld bij een uitgesproken angst voor naalden of bij de noodzaak om de behandeling aan te passen vanwege bijwerkingen of praktische redenen.

Een dergelijke overstap moet altijd plaatsvinden in nauw overleg met de behandelend arts. De doseringsstrategie moet individueel worden aangepast, aangezien de biologische beschikbaarheid en de wijze van toediening verschillen tussen de bereidingsvormen. Een zorgvuldig geplande overgang is belangrijk om het behoud van het behandelingseffect en een goede tolerantie te waarborgen.

Kan ik Rybelsus voorgeschreven krijgen als ik geen diabetes heb?

Rybelsus is formeel goedgekeurd voor de behandeling van volwassenen met diabetes type 2. In bepaalde gevallen kan een arts, op basis van een individuele medische beoordeling, besluiten het geneesmiddel voor te schrijven buiten de goedgekeurde indicatie (zogenaamd off-label gebruik).

Een dergelijk voorschrift vereist dat de patiënt een duidelijke medische noodzaak heeft, waarbij factoren zoals BMI (meestal ≥30, of ≥27 bij gelijktijdige gewichtsgerelateerde comorbiditeit) en de algehele gezondheidssituatie worden meegewogen. De behandeling wordt gegeven als wordt geoordeeld dat het verwachte voordeel groter is dan de potentiële risico's.

Moet men Rybelsus op een nuchtere maag innemen om af te vallen?

Ja, om een optimale opname te garanderen, moet Rybelsus op een nuchtere maag worden ingenomen met een kleine hoeveelheid water (maximaal ongeveer 120 ml). Na inname moet men ten minste 30 minuten wachten voordat men eet, iets anders drinkt of andere medicijnen inneemt.

Wat zijn de meest voorkomende bijwerkingen van Rybelsus?

De meest voorkomende bijwerkingen bij de behandeling met Rybelsus zijn gastro-intestinaal en omvatten misselijkheid, diarree, braken en obstipatie. Deze symptomen treden vooral op aan het begin van de behandeling of in samenhang met een dosisverhoging.

De klachten zijn doorgaans mild tot matig en hebben de neiging geleidelijk af te nemen naarmate het lichaam gewend raakt aan de effecten van het geneesmiddel.

Bronnen

The Lancet. Oral semaglutide 50 mg taken once per day in adults with overweight or obesity (OASIS 1): a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trial. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37385278/

European Medicines Agency (EMA). Rybelsus – EPAR Product Information. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/rybelsus

The New England Journal of Medicine. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183

Journal of Clinical Medicine. Clinical Recommendations to Manage Gastrointestinal Adverse Events in Patients Treated with Glp-1 Receptor Agonists: A Multidisciplinary Expert Consensus. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36614945/